Op 5 juni staan wij stil bij een belangrijk hoofdstuk uit de Surinaamse én Nederlandse geschiedenis: de komst van de eerste Hindostaanse contractarbeiders naar Suriname in 1873. Het is een geschiedenis die begint in India, verdergaat in Suriname en uiteindelijk ook hier in Nederland terechtkomt.
Voor veel mensen is dit nog steeds een onbekend verhaal. Toch is het een verhaal dat ons allemaal iets te zeggen heeft. Het gaat over migratie, kolonialisme, arbeid, pijn, veerkracht en identiteit. Maar bovenal gaat het over mensen. Mensen die hun geboortegrond achterlieten, mensen die hoopten op een beter bestaan, mensen die terechtkwamen in een harde werkelijkheid en toch de kracht vonden om door te gaan.
Als voorzitter van Stichting 2Gether raakt deze dag mij persoonlijk. Ik ben half Creools en half
Hindostaans. In mij komen twee geschiedenissen samen: de geschiedenis van de tot slaaf gemaakten en hun nazaten, én de geschiedenis van de Hindostaanse contractarbeiders en hun nazaten. Het zijn verschillende geschiedenissen, maar ze raken elkaar in pijn, strijd, overleving en kracht.
Na de afschaffing van de slavernij in 1863 hadden de Nederlandse plantagehouders in Suriname nieuwe arbeidskrachten nodig. De tot slaaf gemaakten waren formeel vrij, maar het plantagesysteem bleef bestaan. In plaats van echte rechtvaardigheid ontstond er opnieuw een systeem waarin mensen uit andere delen van de wereld werden gehaald om zwaar werk te verrichten onder moeilijke en vaak mensonterende omstandigheden.
Op 5 juni 1873 kwamen de eerste Hindostaanse contractarbeiders aan in Suriname. Zij waren afkomstig uit Brits-Indië, het huidige India. Velen van hen verlieten hun familie, taal, cultuur en vertrouwde omgeving. Sommigen vertrokken met hoop. Anderen werden misleid of geronseld. Wat zij in Suriname aantroffen, was vaak een leven van zware arbeid, slechte omstandigheden, dwang, uitbuiting en racisme.
Toch namen zij iets mee wat niemand hen kon afnemen: hun cultuur, geloof, muziek, eten, taal, verhalen en gemeenschapszin. Ondanks alles bouwden zij een nieuw bestaan op. Zij gaven hun kracht door aan hun kinderen en kleinkinderen. Hun nalatenschap leeft voort in families, tradities, rituelen en in de Surinaamse gemeenschap zoals wij die vandaag kennen.
Deze geschiedenis is niet alleen een Surinaams verhaal. Het is ook een Nederlands verhaal. Wat op de plantages werd geproduceerd, bereikte Nederland en Europa. De arbeid, het leed en de offers van mensen hebben bijgedragen aan rijkdom en ontwikkeling elders. Daarom hoort deze geschiedenis thuis in het bredere verhaal van Nederland.
Voor Stichting 2Gether is het belangrijk om zulke verhalen zichtbaar te maken. Wij geloven dat ontmoeting begint met erkenning. Als wij elkaars geschiedenis beter kennen, begrijpen wij elkaar ook beter. Zeker binnen de Surinaamse gemeenschap dragen veel families verhalen met zich mee die niet altijd zijn uitgesproken. Verhalen van pijn, stilte, kracht, trots en overleving.
Mijn eigen achtergrond laat mij zien dat identiteit niet uit één rechte lijn bestaat. Wij zijn gevormd door meerdere routes, meerdere werelden en meerdere voorouders. Door mensen die hun vrijheid werd ontnomen. Door mensen die ver van huis moesten werken onder zware omstandigheden. Door families die opnieuw moesten beginnen. En door generaties die ondanks alles liefde, cultuur, geloof en verbondenheid hebben doorgegeven.
Rond de onafhankelijkheid van Suriname in 1975 kwamen veel Surinamers, waaronder veel Hindostanen, naar Nederland. Ook hier kregen zij te maken met uitsluiting, racisme en de vraag of zij er wel echt bij hoorden. Maar hun geschiedenis was al veel langer verbonden met Nederland. Niet pas bij aankomst in Nederland, maar al vanaf het moment dat koloniale belangen hun levens beïnvloedden.
Daarom is de vraag “waar kom je vandaan?” niet altijd eenvoudig te beantwoorden. Soms kom je van hier, maar via een andere route. Via India. Via Suriname. Via plantages, schepen, familieverhalen, stiltes en herinneringen. Via een geschiedenis die te lang niet de plek heeft gekregen die zij verdient.
5 juni is voor mij daarom meer dan een herdenkingsdag. Het is een dag van erkenning. Een dag waarop wij stilstaan bij de eerste Hindostaanse contractarbeiders die in Suriname aankwamen. Een dag waarop wij hun pijn, moed en bijdrage erkennen. Een dag waarop wij beseffen dat hun verhaal ook onderdeel is van onze gezamenlijke geschiedenis.
Een samenleving die deze verhalen niet kent, kent zichzelf niet volledig. Om te begrijpen wie wij vandaag zijn, moeten wij ook durven kijken naar waar wij vandaan komen. Niet alleen naar de mooie hoofdstukken, maar ook naar de pijnlijke bladzijden die generaties lang zijn verzwegen.
Namens Stichting 2Gether wil ik daarom deze boodschap meegeven:
Wij herdenken de Hindostaanse contractarbeiders.
Wij erkennen hun offers.
Wij eren hun veerkracht.
Wij dragen hun geschiedenis verder.
Want wie zijn wortels kent, staat sterker in het heden. En wie zijn voorouders eert, bouwt met meer bewustzijn aan de toekomst.
5 juni 1873 vergeten wij niet.
Jerry Bergraaf
Voorzitter Stichting 2Gether
E-mail: info@stichting-2gether.nl
Telefoon: 06 – 511 76 273
